Τι Αλλάζει στα Πρόστιμα του ΚΦΔ με το Νέο Νομοσχέδιο – Αναλυτικός Οδηγός με Πρακτικά Παραδείγματα

Με το άρθρο 37 του νέου νομοσχεδίου επέρχονται σημαντικές τροποποιήσεις στο άρθρο 53 του Ν. 5104/2024 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας – ΚΦΔ), οι οποίες μειώνουν ουσιαστικά τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις και αποκαθιστούν στρεβλώσεις που είχαν δημιουργηθεί κατά την εφαρμογή του νέου Κώδικα. Οι αλλαγές αυτές δεν έχουν μόνο θεωρητικό ενδιαφέρον. Σε πολλές περιπτώσεις συνεπάγονται άμεση οικονομική ωφέλεια για επιχειρήσεις και ιδιώτες, καθώς πρόστιμα που είχαν επιβληθεί σε ύψος 250 ή 500 ευρώ περιορίζονται σε 100 ευρώ ή ακόμη και μηδενίζονται. Επιπλέον, οι περισσότερες διατάξεις εφαρμόζονται αναδρομικά από 19 Απριλίου 2024, γεγονός που σημαίνει ότι οι φορολογούμενοι μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να οφείλονται.

Μέχρι σήμερα, όταν μια επιχείρηση υπέβαλλε εκπρόθεσμα περιοδική δήλωση ΦΠΑ χωρίς ποσό φόρου προς καταβολή, δηλαδή όταν η δήλωση ήταν μηδενική ή πιστωτική, επιβαλλόταν το γενικό πρόστιμο του άρθρου 53 παρ. 2 ΚΦΔ. Αυτό σήμαινε πρόστιμο 250 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία, ακόμη και αν η επιχείρηση δεν όφειλε ούτε ένα ευρώ στο Δημόσιο. Με τη νέα παράγραφο 1Α, το πρόστιμο αυτό ορίζεται ρητά στα 100 ευρώ για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το λογιστικό σύστημα που τηρούν.

Παράδειγμα 1 – Πιστωτική δήλωση ΦΠΑ ΙΚΕ

Μια ΙΚΕ με διπλογραφικά βιβλία υποβάλλει εκπρόθεσμα περιοδική δήλωση ΦΠΑ για το Α΄ τρίμηνο του 2025. Η δήλωση εμφανίζει πιστωτικό υπόλοιπο 3.800 ευρώ.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 500 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Πρόστιμο 100 ευρώ.

Η εταιρεία δικαιούται διαγραφή ή επιστροφή 400 ευρώ.

Παράδειγμα 2 – Μηδενική δήλωση ΦΠΑ ατομικής επιχείρησης

Ελεύθερος επαγγελματίας με απλογραφικά βιβλία υπέβαλε εκπρόθεσμα μηδενική περιοδική δήλωση ΦΠΑ.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 250 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Πρόστιμο 100 ευρώ.

Η διαφορά των 150 ευρώ διαγράφεται ή επιστρέφεται.

Μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές είναι η προσθήκη των νέων περιπτώσεων δ΄ και ε΄ στην παράγραφο 7 του άρθρου 53 ΚΦΔ. Με αυτές προβλέπεται ότι δεν επιβάλλεται κανένα πρόστιμο όταν υποβάλλεται εκπρόθεσμα δήλωση και το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ, τόσο για παρακρατούμενους φόρους όσο και για πλήθος έμμεσων φόρων και τελών.

Παράδειγμα 3 – Εκπρόθεσμη δήλωση ΦΜΥ

Μια εταιρεία υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση ΦΜΥ με οφειλή 85 ευρώ.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 250 ή 500 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Κανένα πρόστιμο.

Παράδειγμα 4 – Εκπρόθεσμη δήλωση φόρου μερισμάτων

Ανώνυμη εταιρεία υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση φόρου μερισμάτων με οφειλή 95 ευρώ.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 500 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Μηδενικό πρόστιμο.

Παράδειγμα 5 – Ψηφιακό τέλος συναλλαγής

Επιχείρηση υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση ψηφιακού τέλους συναλλαγής με ποσό 42 ευρώ.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο έως 250 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Κανένα πρόστιμο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναδρομική κατάργηση του προστίμου των 100 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις OSS/IOSS. Η ρύθμιση αυτή αφορά κυρίως επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου που πωλούν αγαθά ή υπηρεσίες σε καταναλωτές άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράδειγμα 6 – OSS δήλωση ηλεκτρονικού καταστήματος

Ελληνική εταιρεία ηλεκτρονικού εμπορίου υπέβαλε εκπρόθεσμα δήλωση OSS για πωλήσεις στη Γερμανία και στη Γαλλία.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 100 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Κανένα πρόστιμο.

Με τη νέα παράγραφο 13 εισάγεται πλήρης απαλλαγή από τα πρόστιμα για δηλώσεις που αφορούν ανηλίκους. Η διάταξη καλύπτει τόσο δηλώσεις που υποβάλλονται στο όνομα του ανηλίκου όσο και δηλώσεις γονέων στις οποίες περιλαμβάνονται εισοδήματα του ανήλικου τέκνου.

Παράδειγμα 7 – Εκπρόθεσμη δήλωση Ε1 ανηλίκου

Γονέας υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση για ανήλικο τέκνο που απέκτησε εισόδημα από ενοίκια.

• Παλαιό καθεστώς: Πρόστιμο 100 ευρώ.
• Νέο καθεστώς: Κανένα πρόστιμο.

Αναδρομική Ισχύς – Πώς Επιστρέφονται τα Ποσά

Οι διατάξεις εφαρμόζονται αναδρομικά από 19.04.2024 (με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις που ισχύουν από τη δημοσίευση του νόμου). Εάν έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα μεγαλύτερα από αυτά που προβλέπει το νέο καθεστώς:

1. Η ΑΑΔΕ οφείλει να τροποποιήσει ή να ακυρώσει την πράξη επιβολής προστίμου.
2. Το υπερβάλλον ποσό διαγράφεται.
3. Εάν έχει πληρωθεί, συμψηφίζεται με άλλες οφειλές.
4. Αν δεν υπάρχουν οφειλές, επιστρέφεται στον φορολογούμενο.

Παράδειγμα 8 – Ήδη καταβληθέν πρόστιμο

ΙΚΕ πλήρωσε τον Ιανουάριο 2026 πρόστιμο 500 ευρώ για εκπρόθεσμη πιστωτική δήλωση ΦΠΑ.

Με το νέο καθεστώς το ορθό πρόστιμο είναι 100 ευρώ.

Η εταιρεία δικαιούται επιστροφή ή συμψηφισμό 400 ευρώ.

Συνοπτικός Πίνακας Μεταβολών

Τι Πρέπει να Ελέγξουν οι Επιχειρήσεις

Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να επανεξετάσει:

• Πρόστιμα ΦΠΑ για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις.
• Πρόστιμα ΦΜΥ, φόρου μερισμάτων και λοιπών παρακρατούμενων φόρων.
• Πρόστιμα για OSS/IOSS.
• Πρόστιμα ειδικών τελών και φόρων.
• Παλαιότερες πράξεις επιβολής προστίμων από 19/04/2024 και μετά.

Συμπέρασμα

Το νέο νομοσχέδιο αποτελεί μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις στη φορολογική διαδικασία των τελευταίων ετών. Η νομοθεσία αναγνωρίζει πλέον ότι μια εκπρόθεσμη δήλωση χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με εξοντωτικά πρόστιμα. Για πολλές επιχειρήσεις αυτό μεταφράζεται σε άμεση εξοικονόμηση εκατοντάδων ευρώ και σε δυνατότητα επιστροφής ποσών που ήδη καταβλήθηκαν.

Για τον λόγο αυτό, συνιστάται σε κάθε επιχείρηση και επαγγελματία να ελέγξει προσεκτικά τις πράξεις επιβολής προστίμων που έχουν εκδοθεί από τον Απρίλιο του 2024 και μετά, καθώς ενδέχεται να προκύπτει σημαντικό οικονομικό όφελος.

Για περισσότερες πληροφορίες και εξατομικευμένη αξιολόγηση της περίπτωσής σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την CK Accounting & Tax Services.

📧 [email protected]