Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό φορολογικό πλαίσιο με στόχο την προσέλκυση επενδυτών, φυσικών προσώπων υψηλής οικονομικής επιφάνειας και συνταξιούχων από το εξωτερικό. Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκονται τα ειδικά φορολογικά καθεστώτα των άρθρων 5Α και 5Β του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013), γνωστά διεθνώς ως το ελληνικό “Non-Dom Regime”. Πρόκειται για δύο μηχανισμούς εναλλακτικής φορολόγησης που επιτρέπουν σε φυσικά πρόσωπα να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και να φορολογούνται με ειδικούς, ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για το εισόδημα αλλοδαπής.
Το άρθρο 5Α αφορά φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και πραγματοποιούν επένδυση τουλάχιστον 500.000 ευρώ στη χώρα. Το βασικό πλεονέκτημα του καθεστώτος αυτού είναι η δυνατότητα φορολόγησης του συνόλου του εισοδήματος αλλοδαπής με κατ’ αποκοπή φόρο 100.000 ευρώ ετησίως, ανεξαρτήτως ύψους εισοδήματος. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα επέκτασης του καθεστώτος σε συγγενικά πρόσωπα με πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση 20.000 ευρώ ανά άτομο, ενώ η διάρκεια εφαρμογής μπορεί να φτάσει έως και τα 15 έτη. Το εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα εξακολουθεί να φορολογείται με τις γενικές διατάξεις.
Αντίστοιχα, το άρθρο 5Β αφορά συνταξιούχους αλλοδαπής που επιλέγουν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται αυτοτελής φορολόγηση με συντελεστή 7% επί του συνολικού εισοδήματος αλλοδαπής, επίσης για διάστημα έως 15 ετών. Το συγκεκριμένο καθεστώς έχει καταστήσει την Ελλάδα ιδιαίτερα ελκυστική ως τόπο φορολογικής εγκατάστασης για συνταξιούχους από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Με το άρθρο 94 του Ν.5246/2025 επήλθαν σημαντικές μεταβολές στη διαδικασία εφαρμογής αυτών των καθεστώτων, χωρίς όμως να αλλάζει ο βασικός τους πυρήνας. Οι αλλαγές αυτές είναι κυρίως διαδικαστικού χαρακτήρα, ωστόσο στην πράξη έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο.
Η πρώτη και σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη μεταφορά της προθεσμίας καταβολής του φόρου από τον Ιούλιο στον Δεκέμβριο. Μέχρι σήμερα, τόσο για το άρθρο 5Α όσο και για το άρθρο 5Β, ο οφειλόμενος φόρος έπρεπε να καταβληθεί έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Ιουλίου. Πλέον, η καταβολή μετατίθεται στην τελευταία εργάσιμη ημέρα του Δεκεμβρίου, δίνοντας μεγαλύτερη ευχέρεια διαχείρισης ρευστότητας στους φορολογούμενους.
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή είναι η κατάργηση της αυστηρής προθεσμίας της 31ης Μαρτίου για την υποβολή της αίτησης υπαγωγής. Μέχρι σήμερα, η μη εμπρόθεσμη υποβολή της αίτησης οδηγούσε ουσιαστικά σε αποκλεισμό από το καθεστώς για το συγκεκριμένο φορολογικό έτος. Με τη νέα ρύθμιση, η συγκεκριμένη καταληκτική ημερομηνία παύει να υφίσταται, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία σε επενδυτές, επιχειρηματίες, digital nomads και συνταξιούχους που αποφασίζουν τη μεταφορά κατοικίας εντός του έτους.
Ειδικά για το άρθρο 5Α, καταργείται και η ειδική υποχρέωση καταβολής του πρώτου έτους εντός τριάντα ημερών από την έγκριση της αίτησης. Η κατάργηση αυτής της υποχρέωσης αφαιρεί σημαντική οικονομική πίεση κατά το στάδιο της αρχικής εγκατάστασης και επιτρέπει καλύτερο χρηματοοικονομικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, καταργείται και η δεσμευτική προθεσμία της φορολογικής διοίκησης για την εξέταση της αίτησης και την έκδοση σχετικής απόφασης. Αν και αυτό προσφέρει μεγαλύτερη διοικητική ευελιξία στην ΑΑΔΕ, στην πράξη καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη σωστή προετοιμασία του φακέλου και την ορθή υποβολή των δικαιολογητικών από τον φορολογικό σύμβουλο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις υπαγωγής παραμένουν αμετάβλητες. Το ύψος της απαιτούμενης επένδυσης των 500.000 ευρώ στο άρθρο 5Α παραμένει σταθερό, όπως και το κατ’ αποκοπή ποσό των 100.000 ευρώ. Αντίστοιχα, στο άρθρο 5Β εξακολουθεί να εφαρμόζεται ο συντελεστής 7% επί του εισοδήματος αλλοδαπής, ενώ και τα δύο καθεστώτα εξακολουθούν να έχουν ανώτατη διάρκεια δεκαπέντε ετών.
Η σημασία αυτών των αλλαγών είναι ουσιαστική. Η Ελλάδα καθίσταται πλέον ακόμη πιο ανταγωνιστική απέναντι σε άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες όπως η Italy, η Portugal, η Cyprus και η Malta, που επίσης διαθέτουν αντίστοιχα ειδικά φορολογικά καθεστώτα. Η άρση των στενών προθεσμιών μειώνει σημαντικά το διοικητικό βάρος και το ρίσκο αποκλεισμού για καθαρά διαδικαστικούς λόγους.
Ωστόσο, η επιτυχία της υπαγωγής σε αυτά τα καθεστώτα δεν εξαρτάται μόνο από τη νομοθεσία. Η σωστή φορολογική δομή, ο έλεγχος των διεθνών συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας, ο ακριβής προσδιορισμός της φορολογικής κατοικίας και η ορθή τεκμηρίωση των προϋποθέσεων αποτελούν κρίσιμα στοιχεία. Σε πολλές περιπτώσεις, λανθασμένος σχεδιασμός μπορεί να οδηγήσει σε διπλή φορολόγηση ή ακόμη και σε απόρριψη της αίτησης.
Οι νέες αλλαγές ενισχύουν σημαντικά την ελκυστικότητα της Ελλάδας ως τόπου φορολογικής εγκατάστασης. Για επενδυτές, επιχειρηματίες, συνταξιούχους και πρόσωπα με διεθνή φορολογική παρουσία, το ελληνικό Non-Dom καθεστώς συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φορολογικά εργαλεία στην Ευρώπη, πλέον με μεγαλύτερη ευελιξία και λειτουργικότητα.
Στην CK Accounting & Tax Services παρέχουμε εξειδικευμένες υπηρεσίες για μεταφορά φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα, υπαγωγή στα καθεστώτα των άρθρων 5Α και 5Β, φορολογικό σχεδιασμό διεθνών επενδύσεων και πλήρη υποστήριξη αλλοδαπών επενδυτών και συνταξιούχων που επιθυμούν να εγκατασταθούν στην Ελλάδα.
Η σωστή φορολογική στρατηγική πρέπει να σχεδιάζεται πριν τη μεταφορά — όχι μετά.