Κερδοφορία και ρευστότητα: Γιατί μια κερδοφόρα επιχείρηση μπορεί να έχει ταμειακό έλλειμμα

Μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει κέρδη στο τέλος του μήνα και να χρειάζεται πρόσθετα κεφάλαια για να καλύψει τη μισθοδοσία, τους προμηθευτές ή τις δόσεις των δανείων της. Για να κατανοήσουμε πώς προκύπτει αυτή η απόκλιση, χρειάζεται να εξετάσουμε μαζί τρία μεγέθη: το λογιστικό αποτέλεσμα, τις ταμειακές ροές της περιόδου και τις υποχρεώσεις που λήγουν στο άμεσο μέλλον.
Η αρχή του δεδουλευμένου και οι ταμειακές ροές
Σύμφωνα με την αρχή του δεδουλευμένου, οι επιπτώσεις των συναλλαγών αναγνωρίζονται στην περίοδο στην οποία προκύπτουν. Έτσι, μια πώληση με πίστωση μπορεί να αυξήσει τα έσοδα και τις απαιτήσεις από πελάτες σήμερα, ενώ η είσπραξη θα αυξήσει τα διαθέσιμα σε μεταγενέστερη περίοδο. Η ίδια χρονική απόσταση μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στην αναγνώριση ενός εξόδου και την πληρωμή του. [1]
Το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 7 διακρίνει τις ταμειακές ροές σε λειτουργικές, επενδυτικές και χρηματοδοτικές. Στην έμμεση μέθοδο παρουσίασης των λειτουργικών ροών, το λογιστικό αποτέλεσμα προσαρμόζεται, μεταξύ άλλων, για τις μεταβολές στα αποθέματα, στις λειτουργικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις, καθώς και για μη ταμειακά στοιχεία όπως οι αποσβέσεις. Η ανάλυση αυτή βοηθά να εξηγήσουμε γιατί η μεταβολή των διαθεσίμων μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τα κέρδη της περιόδου. [2]
Πέντε περιπτώσεις που εξηγούν τη διαφορά
| Συναλλαγή | Επίδραση στο λογιστικό αποτέλεσμα και στα διαθέσιμα |
|---|---|
| Πώληση με πίστωση | Όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις αναγνώρισης του εσόδου, η πώληση καταχωρίζεται και δημιουργείται απαίτηση από τον πελάτη. Τα διαθέσιμα αυξάνονται κατά την είσπραξη. [1] |
| Αγορά και εξόφληση αποθέματος | Η εξόφληση μειώνει τα διαθέσιμα, ενώ τα εμπορεύματα αναγνωρίζονται ως απόθεμα. Κατά την πώληση, η λογιστική αξία των εμπορευμάτων που πωλήθηκαν αναγνωρίζεται ως έξοδο. [1, 3] |
| Αγορά παγίου και αποσβέσεις | Η εξόφληση του εξοπλισμού προκαλεί εκροή κατά την πληρωμή. Οι αποσβέσεις κατανέμουν το αποσβέσιμο ποσό στην ωφέλιμη ζωή του παγίου, χωρίς αντίστοιχη εκροή σε κάθε περίοδο. [1, 2, 4] |
| Αποπληρωμή κεφαλαίου δανείου | Η πληρωμή του χρεολυσίου μειώνει τα διαθέσιμα και τη δανειακή υποχρέωση. Η επίδραση των τόκων στο αποτέλεσμα εξετάζεται χωριστά από την αποπληρωμή του κεφαλαίου. [2] |
| Καταβολή μερισμάτων | Η πληρωμή μερισμάτων μειώνει τα διαθέσιμα. Η διανομή αφορά την καθαρή θέση και δεν επιβαρύνει ως έξοδο το αποτέλεσμα της περιόδου κατά την οποία γίνεται η πληρωμή. [1, 2] |
Ο κύκλος μετατροπής μετρητών και το κεφάλαιο κίνησης
Για μια εμπορική επιχείρηση, η ανάγκη χρηματοδότησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στην πληρωμή του προμηθευτή και την είσπραξη από τον πελάτη. Ο κύκλος μετατροπής μετρητών (cash conversion cycle) εκτιμά αυτή τη διάρκεια. Υπολογίζεται προσθέτοντας τις μέσες ημέρες διακράτησης αποθέματος και τις μέσες ημέρες είσπραξης απαιτήσεων και αφαιρώντας τις μέσες ημέρες εξόφλησης προμηθευτών. [5, 6]
Για παράδειγμα, με 45 ημέρες αποθέματος, 60 ημέρες είσπραξης και 30 ημέρες πίστωσης από προμηθευτές, ο κύκλος διαμορφώνεται σε 75 ημέρες. Αν οι πωλήσεις αυξηθούν και οι όροι πίστωσης παραμείνουν ίδιοι, η επιχείρηση μπορεί να χρειαστεί να χρηματοδοτήσει μεγαλύτερο όγκο αποθεμάτων και απαιτήσεων για το ίδιο διάστημα. Σε μελέτη 1.009 μεγάλων βελγικών μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, ο Deloof εντόπισε σχέση μεταξύ της κερδοφορίας και της διάρκειας διακράτησης αποθεμάτων και είσπραξης απαιτήσεων. Η μελέτη αφορά συγκεκριμένο δείγμα και περίοδο, οπότε η αξιολόγηση μιας επιχείρησης χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τον κλάδο, την εποχικότητα και τους δικούς της όρους συναλλαγών. [6]
Από το κέρδος στη μείωση των διαθεσίμων
Στο ακόλουθο υποθετικό παράδειγμα, μια επιχείρηση εμφανίζει κέρδη €25.000. Η αύξηση των απαιτήσεων και των αποθεμάτων απορροφά μέρος των λειτουργικών ροών. Στη συνέχεια, η αγορά εξοπλισμού και η αποπληρωμή δανείου οδηγούν σε συνολική μείωση των διαθεσίμων. Για λόγους απλούστευσης, θεωρούμε ότι δεν υπάρχουν άλλες ταμειακές ροές ή λογιστικές προσαρμογές. Η συμφωνία ακολουθεί τη λογική της έμμεσης μεθόδου του ΔΛΠ 7. [2]
| Στοιχείο περιόδου | Ποσό |
|---|---|
| Λογιστικά κέρδη | €25.000 |
| Προσθήκη αποσβέσεων | +€5.000 |
| Αύξηση απαιτήσεων από πελάτες | −€18.000 |
| Αύξηση αποθεμάτων | −€12.000 |
| Αύξηση υποχρεώσεων προς προμηθευτές | +€7.000 |
| Καθαρές λειτουργικές ταμειακές ροές | +€7.000 |
| Πληρωμή για αγορά εξοπλισμού | −€10.000 |
| Αποπληρωμή κεφαλαίου δανείου | −€4.000 |
| Καθαρή μεταβολή διαθεσίμων | −€7.000 |
Πώς αξιολογείται η ρευστότητα στην πράξη
Η συμφωνία του λογιστικού αποτελέσματος με τις ταμειακές ροές εξηγεί γιατί μεταβλήθηκαν τα διαθέσιμα. Η πρόβλεψη ταμειακών ροών απαντά στο επόμενο ερώτημα: πότε μπορεί να προκύψει έλλειμμα και πόσο θα είναι; Η πρόβλεψη ξεκινά από τα σημερινά διαθέσιμα και τοποθετεί τις αναμενόμενες εισπράξεις και πληρωμές στην εβδομάδα που εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθούν. Μια δοκιμή με καθυστέρηση βασικών εισπράξεων ή υψηλότερες πληρωμές προμηθευτών δείχνει πόσο ευαίσθητη είναι η επιχείρηση σε μια απόκλιση από τον προγραμματισμό της.
Επικοινωνήστε με την CK Accounting & Tax Services για να εξετάσουμε πού δεσμεύονται τα διαθέσιμα της επιχείρησής σας και να καταρτίσουμε πρόβλεψη ταμειακών ροών με βάση τις πραγματικές εισπράξεις και υποχρεώσεις σας.
Πηγές και βιβλιογραφία
- ΕΛΤΕ. Λογιστική Οδηγία εφαρμογής του Ν. 4308/2014, άρθρα 17, 18, 20 και 25. Λογιστική Οδηγία
- IFRS Foundation. IAS 7 — Statement of Cash Flows, ιδίως παρ. 14–20 για την ταξινόμηση των ροών και την έμμεση μέθοδο. ΔΛΠ 7
- IFRS Foundation. IAS 2 — Inventories, παρ. 34 για την αναγνώριση του κόστους των αποθεμάτων που πωλήθηκαν. ΔΛΠ 2
- IFRS Foundation. IAS 16 — Property, Plant and Equipment, παρ. 50 για την κατανομή του αποσβέσιμου ποσού στην ωφέλιμη ζωή του παγίου. ΔΛΠ 16
- Richards, V. D., & Laughlin, E. J. (1980). A Cash Conversion Cycle Approach to Liquidity Analysis. Financial Management, 9(1), 32–38. DOI
- Deloof, M. (2003). Does Working Capital Management Affect Profitability of Belgian Firms? Journal of Business https://doi.org/10.1111/1468-5957.00008Finance & Accounting, 30(3–4), 573–588. DOI
Περισσότερα άρθρα

Εταιρεία στο εξωτερικό, ζωή στην Ελλάδα: Πού φορολογείστε τελικά;
Η Χριστίνα Καπέλα εξηγεί γιατί η χώρα ίδρυσης μιας εταιρείας δεν απαντά από μόνη της σε όλα τα φορολογικά ερωτήματα. Το άρθρο διακρίνει…

Νέα ψηφιακή «βόμβα» της ΑΑΔΕ: Χιλιάδες πολίτες ανακαλύπτουν χρέη εταιρειών στο όνομά τους
Άρθρο της Χριστίνας Καπέλα για την ψηφιακή ενημέρωση σχετικά με οφειλές συνυπευθυνότητας. Εξετάζει την προσωπική ευθύνη προσώπων που συμμετέχουν στη διοίκηση εταιρειών και…
