Η πρόσφατη απόφαση ΣτΕ 2248/2025 υπενθυμίζει με ιδιαίτερα σαφή τρόπο έναν σημαντικό φορολογικό κίνδυνο για επιχειρήσεις που διατηρούν δοσοληπτικούς λογαριασμούς με μητρικές, θυγατρικές ή λοιπές συνδεδεμένες εταιρείες.
Το βασικό μήνυμα της απόφασης είναι ότι δεν αρκεί μια εταιρεία να χαρακτηρίζει εσωτερικά μία κίνηση ως “ταμειακή διευκόλυνση”, “προκαταβολή” ή “ενδοομιλική υποστήριξη”. Αν από τις λογιστικές εγγραφές προκύπτουν τα στοιχεία του δανείου, τότε η φορολογική αρχή μπορεί να θεωρήσει ότι υφίσταται δανειακή σχέση, ακόμη και χωρίς έγγραφη δανειακή σύμβαση, και να επιβάλει τα αντίστοιχα τέλη χαρτοσήμου.
Σε μερικό φορολογικό έλεγχο για τη χρήση 2011, το ΚΕΜΕΕΠ διαπίστωσε ότι στους λογαριασμούς 30 “Πελάτες Εξωτερικού” και 50 “Προμηθευτές Εξωτερικού” υπήρχαν χρεοπιστώσεις μεταξύ ελληνικής μητρικής εταιρείας και αλλοδαπών θυγατρικών της, οι οποίες δεν συνδέονταν, κατά την κρίση του ελέγχου, με αποδεδειγμένες εμπορικές συναλλαγές.
Αφού αφαιρέθηκαν οι κινήσεις που τεκμηριώνονταν ως εμπορικές, οι υπόλοιπες κρίθηκαν από τον έλεγχο ως κινήσεις δανειακού τρεχούμενου δοσοληπτικού λογαριασμού. Με βάση αυτόν τον χαρακτηρισμό επιβλήθηκαν τέλη χαρτοσήμου 2%, πλέον εισφοράς υπέρ ΟΓΑ, καθώς και σημαντικές προσαυξήσεις.
Η εταιρεία υποστήριξε ότι τα ποσά αφορούσαν προκαταβολές για προαγορά καπνών επόμενης εσοδείας και όχι δάνεια. Ωστόσο, δεν προσκόμισε επαρκή παραστατικά που να αποδεικνύουν τη συγκεκριμένη εμπορική αιτία των κινήσεων.
Το Διοικητικό Εφετείο είχε ήδη δεχθεί ότι, παρά την απουσία έγγραφης δανειακής σύμβασης και παρά το ότι οι εγγραφές δεν έφεραν τον τίτλο “δάνειο”, από τα βιβλία και τα πραγματικά περιστατικά προέκυπταν τα ουσιώδη στοιχεία δανειακής σχέσης.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 2248/2025, απέρριψε όλους τους λόγους αναίρεσης της εταιρείας.
Ειδικότερα, επιβεβαίωσε ότι:
Το ΣτΕ δέχθηκε ουσιαστικά ότι, στην εξεταζόμενη υπόθεση, οι λογιστικές κινήσεις εμφάνιζαν χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε δάνειο: αμοιβαίες πραγματικές καταβολές, αντίστοιχες χρεοπιστώσεις, υποχρέωση ισάξιας πίστωσης και αμφίδρομη λειτουργία του λογαριασμού.
Η εταιρεία υποστήριξε ότι οι κινήσεις αφορούσαν εμπορική πρακτική της αγοράς καπνού, δηλαδή προκαταβολές για μελλοντικές αγορές προϊόντων. Όμως το δικαστήριο έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο ότι δεν προσκομίστηκαν τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία.
Συγκεκριμένα, δεν τεκμηριώθηκαν επαρκώς:
Με απλά λόγια, το δικαστήριο δεν αρκέστηκε στη γενική επίκληση μιας εμπορικής πρακτικής. Ζήτησε σαφή σύνδεση κάθε κίνησης με συγκεκριμένη επιχειρηματική αιτία, η οποία δεν αποδείχθηκε.
Η απόφαση έχει μεγάλη σημασία για ομίλους εταιρειών και γενικά για επιχειρήσεις που διακινούν κεφάλαια εντός συνδεδεμένων μερών.
Το βασικό δίδαγμα είναι ότι ένας λογαριασμός που εμφανίζεται λογιστικά ως “τρέχων”, “δοσοληπτικός” ή “ενδοομιλικός” δεν αποκλείεται να χαρακτηριστεί φορολογικά ως δανειακός, εφόσον:
Η απόφαση ΣτΕ 2248/2025 λειτουργεί ως ισχυρή προειδοποίηση για τις επιχειρήσεις που διατηρούν συστηματικές χρηματικές ροές με συνδεδεμένα μέρη.
Ιδίως πρέπει να υπάρχει:
1. Σαφής τεκμηρίωση της αιτίας κάθε κίνησης
Κάθε πίστωση ή χρέωση πρέπει να μπορεί να συνδεθεί με συγκεκριμένο παραστατικό, συμφωνία, εμπορική συναλλαγή ή άλλη αποδεδειγμένη σχέση.
2. Διακριτός λογιστικός χειρισμός
Δεν πρέπει να συγχέονται εμπορικές απαιτήσεις/υποχρεώσεις με κινήσεις χρηματοδότησης ή προσωρινής ταμειακής υποστήριξης.
3. Έγγραφες συμβάσεις όπου απαιτείται
Αν πράγματι υπάρχει χρηματοδότηση, η ύπαρξη σωστά δομημένης σύμβασης είναι κρίσιμη τόσο για τον νομικό χαρακτηρισμό όσο και για τη φορολογική αντιμετώπιση.
4. Πλήρης φάκελος υποστήριξης
Παραγγελίες, συμφωνητικά, φορτωτικές, τιμολόγια, αποδείξεις παράδοσης, συμφωνίες συμψηφισμού και κάθε άλλο αποδεικτικό στοιχείο πρέπει να τηρούνται με πληρότητα.
5. Προληπτικός φορολογικός έλεγχος των ενδοομιλικών λογαριασμών
Οι παλαιές πρακτικές που εφαρμόζονται “από συνήθεια” ενδέχεται να δημιουργούν σημαντική έκθεση σε τέλη χαρτοσήμου, εισφορά ΟΓΑ και πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Η ΣτΕ 2248/2025 επιβεβαιώνει ότι, στις ενδοομιλικές σχέσεις, η ουσία υπερισχύει της ονομασίας. Το γεγονός ότι μία επιχείρηση δεν έχει συντάξει έγγραφη δανειακή σύμβαση ή δεν χρησιμοποιεί τον όρο “δάνειο” στα βιβλία της, δεν αρκεί για να αποκλείσει την επιβολή τελών χαρτοσήμου.
Όταν οι εγγραφές αποτυπώνουν στην πράξη χορήγηση και επιστροφή χρημάτων με χαρακτηριστικά δανειακής σχέσης, ο φορολογικός κίνδυνος είναι απολύτως υπαρκτός.
Για τον λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις που έχουν δοσοληπτικούς λογαριασμούς με μητρικές, θυγατρικές ή λοιπά συνδεδεμένα μέρη οφείλουν να επανεξετάσουν άμεσα τη δομή, την τεκμηρίωση και τη φορολογική αντιμετώπιση αυτών των κινήσεων.
Χριστίνα Ι Καπέλα
Για την CK Accounting & Tax Services Firm