Η πρόσφατη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου για την καθολική απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους φέρνει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς και αυξάνει σημαντικά τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.
Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί βασική προτεραιότητα της Πολιτείας και στηρίζεται τόσο σε συνταγματικές αρχές (άρθρο 21 για την προστασία της υγείας), όσο και σε υφιστάμενη νομοθεσία, όπως ο ν. 3730/2008 και η ενσωμάτωση της Οδηγίας 2014/40/ΕΕ για τα καπνικά προϊόντα. Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, προχωρά ένα βήμα παραπέρα, μετατρέποντας την απαγόρευση σε ένα πλήρως εφαρμόσιμο και ελεγχόμενο σύστημα.
Η σημαντικότερη αλλαγή για τις επιχειρήσεις είναι ότι η ευθύνη ελέγχου της ηλικίας μεταφέρεται πλέον ρητά στον πωλητή. Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση οφείλει να διασφαλίζει ότι ο πελάτης είναι ενήλικος πριν από κάθε πώληση. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει σαφής επιβεβαίωση της ηλικίας, η συναλλαγή δεν επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί. Πρόκειται ουσιαστικά για εφαρμογή της αρχής της αντικειμενικής ευθύνης, όπως έχει διαμορφωθεί και στη διοικητική νομολογία, όπου η παράβαση διαπιστώνεται ανεξαρτήτως πρόθεσης.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εισαγωγή της ψηφιακής επαλήθευσης ηλικίας μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Με τη χρήση QR code, η επιχείρηση μπορεί άμεσα και με ασφάλεια να ελέγξει εάν επιτρέπεται η πώληση, χωρίς να εκτίθενται προσωπικά δεδομένα του πελάτη. Η διαδικασία αυτή ευθυγραμμίζεται με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), καθώς περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο επίπεδο πληροφορίας.
Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτική η εγγραφή όλων των επιχειρήσεων που πωλούν καπνό, αλκοόλ ή προϊόντα νικοτίνης στο Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου (alto.gov.gr), έως τις 16 Απριλίου 2026. Η εγγραφή αυτή δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά βασικό στοιχείο συμμόρφωσης, καθώς επιτρέπει στις ελεγκτικές αρχές να έχουν πλήρη εικόνα της αγοράς και να διενεργούν στοχευμένους ελέγχους.
Σημαντικές αλλαγές ισχύουν και για τις επιχειρήσεις εστίασης και διασκέδασης. Η είσοδος ανηλίκων σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα απαγορεύεται, ενώ η διοργάνωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων επιτρέπεται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κατόπιν δήλωσης σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να ελέγχουν όχι μόνο τις πωλήσεις, αλλά και τη συνολική λειτουργία των χώρων τους.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει επίσης όλα τα σύγχρονα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα θερμαινόμενα προϊόντα, επιβάλλοντας αντίστοιχους περιορισμούς στη διάθεσή τους.
Η πιο κρίσιμη εξέλιξη αφορά τις κυρώσεις. Η πώληση καπνού ή αλκοόλ σε ανήλικο δεν αποτελεί πλέον απλώς διοικητική παράβαση, αλλά ποινικό αδίκημα, με δυνατότητα επιβολής φυλάκισης έως τρία έτη και χρηματικών ποινών. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πρόστιμα, προσωρινή αναστολή ή ακόμη και ανάκληση άδειας λειτουργίας. Η αυστηροποίηση αυτή είναι σύμφωνη με τη σχετική ευρωπαϊκή νομολογία, η οποία αναγνωρίζει το δικαίωμα των κρατών να λαμβάνουν αυστηρά μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Για τις επιχειρήσεις, η προσαρμογή στο νέο καθεστώς δεν είναι απλώς θέμα συμμόρφωσης, αλλά ζήτημα βιωσιμότητας. Η εφαρμογή εσωτερικών διαδικασιών, η εκπαίδευση του προσωπικού και η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων αποτελούν πλέον απαραίτητα βήματα για την αποφυγή κινδύνων.
Συνολικά, το νέο πλαίσιο δημιουργεί ένα πιο αυστηρό αλλά και πιο ξεκάθαρο περιβάλλον λειτουργίας. Αν και αυξάνει τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων, ταυτόχρονα ενισχύει τη διαφάνεια και περιορίζει την αβεβαιότητα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας αγοράς που λειτουργεί με σαφείς κανόνες και με επίκεντρο την προστασία της νέας γενιάς.
Χριστίνα Ι. Καπέλα
Για την CK Accounting & Tax Firm